Afvoergoten voor je terras: soorten, plaatsing en onderhoud

Na een bui moet het regenwater vlot van je terras weggeraken. En ook als je schoonmaakt, mogen er geen plassen blijven staan. Een slechte afwatering kan namelijk voor heel wat problemen zorgen. Maar waar moet dat water naartoe en hoe geraakt het daar? In dit artikel bespreken we het nut van afvoergoten, de mogelijke uitvoeringen en hoe ze geplaatst worden. 

 

Waarom kiezen voor afvoergoten?

Waterafvoer, een noodzaak

Bij elk terras is waterafvoer van het oppervlak broodnodig en natuurlijk ook verplicht. Daarom leg je een terras immers ook altijd aan met een helling van 2 cm per lopende meter. Logischerwijze is het de bedoeling dat het water weggeleid wordt van de gevels van je woning. Doe je dit niet, dan blijven er plassen staan, met uiteindelijk een beschadigd terras tot gevolg.

Gecontroleerde afvoer

Voorzie je de juiste helling, dan moet het water opgevangen en weggeleid worden. Laat je alles ongecontroleerd naar de tuin stromen, dan krijgt die langs de rand van het terras plots heel veel water te slikken. Een zompige bodem en modder zijn dan het gevolg.

Met een goede afwatering en infiltratie voorkom je deze problemen. Zo kan je bijvoorbeeld een grindstrook aanleggen rond je terras voor natuurlijke infiltratie. Wil je het water echter gecontroleerd opvangen en afvoeren, dan is het voorzien van een afvoergoot de meest efficiënte oplossing.

Wanneer kies je voor afvoergoten?

Bij een stenen terras

Bij een terras in beton, natuursteen of keramiek wordt er quasi altijd met afvoergoten gewerkt bij de overgang naar de tuin. Deze terrassen zijn meestal waterondoorlatend, waardoor regenwater zich snel ophoopt en gericht moet worden afgevoerd. Een afvoergoot zorgt ervoor dat het water gecontroleerd weggeleid wordt, weg van gevels en aangrenzende zones.

Bij waterdoorlatende of passerende bestrating

Bij waterdoorlatende bestrating infiltreert een groot deel van het regenwater rechtstreeks in de ondergrond. Toch kan een afvoergoot nodig zijn om overtollig water bij hevige regenval op te vangen en gecontroleerd af te voeren. 

Bij een plankenterras

Bij een plankenterras wordt meestal geen afvoergoot voorzien. Het regenwater kan namelijk tussen de planken door in de ondergrond sijpelen, waardoor een aparte oppervlakte-afvoer vaak overbodig is. Wel is het belangrijk dat de onderliggende constructie voldoende drainerend is, zodat water zich niet ophoopt onder het terras en schade aan de houten structuur wordt vermeden.

 

Hoe kies je de juiste afvoergoten?

Dimensionering

Er zijn een aantal technische kenmerken die een belangrijke rol bij de keuze van de juiste afvoergoot. Een te fijne of te korte goot zal bij een groot terras met een sterkere helling het regenwater niet kunnen slikken, wat alsnog voor plassen en een drassige tuin kunnen zorgen.

Afmetingen volgens debiet

De afmetingen van een afvoergoot worden in eerste instantie bepaald door het debiet (Q in liter per seconde) dat moet worden afgevoerd. Dat wordt berekend aan de hand van de formule Q = r x A x C:

• r = Regenintensiteit (l/s.m²): voor ondoorlaatbare grondoppervlakken moeten de regenwaterafvoeren in principe worden gedimensioneerd uitgaande van een regenintensiteit van 0,02 l/s.m². Als het niet mogelijk is om het regenwater naar het omliggende terrein te laten overlopen, dan kan je beslissen om de afvoeren te dimensioneren volgens een hogere regenintensiteit (0,03 l/s.m²).
• A = Af te wateren oppervlakte (m²): dit is de oppervlakte van het terras dat aangesloten is op de afvoergoot.
• C = Afvoercoëfficiënt: dit geeft aan welk aandeel van het regenwater effectief wordt afgevoerd. Voor ondoorlaatbare oppervlakken wordt de afvoercoëfficiënt gelijkgesteld aan 1, wat betekent dat al het neerslagwater moet worden afgevoerd. Bij waterdoorlatende verhardingen zou deze coëfficiënt lager kunnen liggen, maar voor de dimensionering van afvoergoten bij terrassen wordt in de praktijk uitgegaan van C = 1.

Zowel de breedte als de hoogte van de goot moeten afgestemd zijn op deze waterhoeveelheid, maar ook de lengte is bepalend. In de meeste gevallen wordt de goot geplaatst over de volledige breedte van het terras, zodat het water gelijkmatig kan worden opgevangen en niet geconcentreerd wordt op één punt. Leg bij het zoeken naar de juiste goot dus steeds de afvoercapaciteiten die fabrikanten opgeven naast elkaar.

De afvoercapaciteit van het gekozen model is idealiter groter dan het berekende debiet volgens de formule. Dat berekende debiet is namelijk een theoretische waarde, gebaseerd op ideale omstandigheden. Door te kiezen voor een afvoergoot met een hogere capaciteit wordt een veiligheidsmarge ingebouwd, zodat ook bij piekbelasting, vervuiling of kleine plaatsingsafwijkingen een goede en betrouwbare waterafvoer gegarandeerd blijft.

Het buizenwerk onder de goot

Afvoergoten worden gekoppeld aan buizen die het water leiden naar een infiltratievoorziening, buffering of regenwaterafvoer. Voor de dimensionering van deze buizen is de te voorziene diameter afhankelijk van het debiet, de helling van de leiding en het gekozen buismateriaal. Dit laat je idealiter bepalen door een vakman.

Diameter, helling en materiaal

Voor terrassen wordt er meestal met buizen gewerkt met een diameter van 100 mm, eventueel groter bij grotere oppervlakken of wanneer meerdere goten samenkomen. De leidingen moeten onder voldoende helling geplaatst worden, bij voorkeur 1,5 à 2 cm per meter, om een vlotte doorstroming en zelfreinigend effect te garanderen. Als buismateriaal wordt doorgaans gekozen voor PVC of PP, omwille van hun gladde binnenwand en eenvoudige plaatsing.

De plaats van de uitloop, de aansluitdiameter en de mogelijkheid om inspectie en onderhoud uit te voeren, zijn hierbij trouwens ook belangrijke aandachtspunten.

Belastingsklasse

Daarnaast is het belangrijk rekening te houden met de belasting die de afvoergoot moet kunnen dragen om schade te voorkomen. Afvoergoten worden volgens een Europese norm opgedeeld in klassen volgens de belasting die ze moeten kunnen dragen.

Voor een terras volstaat doorgaans een lichtere uitvoering (klasse A15). Wordt de afvoergoot geplaatst in een oprit, dan is een zwaardere, berijdbare afvoergoot noodzakelijk (klasse B125). 

De look: uitvoeringen

Om een visueel evenwicht in je tuin te behouden, kies je beter een afvoergoot die harmonieus overeenstemt met je terras. Gebruikte materialen zijn gietijzer, inox, polyesterbeton of gegalvaniseerd staal. De goot wordt afgedekt met een rooster. Waterafvoer is er in allerlei uitvoeringen, motieven en afwerkingen (glanzend, in een kleur, zwart ...) zodat je een oplossing kan kiezen die in jouw tuin past.

Discreet of statement

Onopvallend wegwerken met een discrete sleufgoot is erg populair. Het enige wat zichtbaar is, is een fijne sleuf waarlangs het water wegloopt. Dergelijke goten zijn ingewerkt, waardoor ze niet opvallen als je op het terras loopt. Wie opteerde voor twee of meer soorten bestrating in één ontwerp, kan een sleufgoot trouwens gebruiken als overgangselement tussen twee bestratingen. 

Wil je met je afwatering een statement maken? Dan kan dat perfect met designroosters waar bijvoorbeeld speciale motieven of een opvallende kleur de hoofdrol spelen.

Denk bij de keuze van het materiaal en de afwerking ook aan andere elementen rond het terras, zoals raamprofielen, gevelaccenten of tuinverlichting. Zo vormt de afvoergoot geen los element, maar een geïntegreerd onderdeel van het geheel.

 

Hoe plaats je een afvoergoot?

Waarop aansluiten?

Een afvoergoot wordt bij aangesloten op een infiltratievoorziening of op de regenwaterafvoer. Rechtstreekse aansluiting op de riolering mag enkel wanneer infiltratie of buffering niet mogelijk is. Regenwater wordt idealiter gescheiden afgevoerd van afvalwater. De afvoer van een terras sluit je daarom in principe aan op de regenwaterafvoer (RWA). 

Het is in ieder geval afgeraden om de terrasafvoer rechtstreeks op de regenwaterput aan te sluiten. Beter is om aan te sluiten op de overloop van de regenwaterput of op een infiltratievoorziening, zodat vuil en bezinksel niet in de put terechtkomen.

Waar mogelijk laat je regenwater bovendien op natuurlijke wijze infiltreren in de ondergrond, bijvoorbeeld via een wadi, infiltratiekrat, een grindstrook, een plantenborder of waterdoorlatende bestrating. 

Leidingen plaatsen

De leidingen die worden aangesloten aan de uitloop van de goot enerzijds en de overloop van de regenput of infiltratievoorziening anderzijds, en moeten dus in een helling geplaatst worden van een tweetal cm per lopende meter.

Hiervoor moet je sleuven uitgraven. Deze hebben een minimale diepte gelijk aan de buitendiameter van de buizen, plus 10 cm. Ze worden op een 5 cm dik zandbed geplaatst en bedekt. Zorg ervoor dat er geen stenen, grind of scherpe materialen rond je leiding liggen zodat ze niet beschadigd geraakt. Het gebruik van gestabiliseerd zand als aanaardingsmateriaal voor leidingen uit kunststof is afgeraden.

Afvoergoten plaatsen

Graaf een sleuf van ongeveer 20 cm diep en 30 cm breed (volgens de afmetingen van je goten). Breng een fundering aan in stabilisé (cement/zand 1:3) en rei af op de juiste hoogte - zo'n 9 cm onder het vloerpas. Voorzie voldoende helling richting de uitloop en druk de ondergrond goed aan. 

Plaats eerst de goot met uitloop en koppel de overige gootelementen. Meestal kan je ze in elkaar schuiven of klikken. Zorg dat het afdekrooster op de gootelementen gemonteerd zit tijdens het plaatsen, zodat de goot indien nodig voorzichtig op hoogte kan worden getikt.

Bevestig de eindplaat aan de uiteinden, door de bestrating ingesloten. Eventueel kan je nog afkitten of afdichten met mortel, een hybridekit of polymeerlijm. Vul de rest van de sleuf met (gestabiliseerd) zand tot aan de hoogte waar de tegels/bestrating komt. 

Tip
De bestrating moet steeds 3 tot 5 mm hoger liggen dan de afvoergoot, om schade te vermijden en het regenwater vlot naar de goot te laten aflopen.

Goot op maat

Je kan de afvoergoot op iedere gewenste lengte inkorten door ze te slijpen. Het rooster kan je dan weer op maat zagen (slijpen is hier geen optie omdat die bewerking roestvorming kan veroorzaken).

 

Hoe onderhoud je een afvoergoot?

Ook je afvoergoten hebben van tijd tot tijd al eens wat nood aan een beetje TLC, vooral op verstoppingen te vermijden.

Verstopping vermijden

Vuildeeltjes, bladeren, mos en aarde worden door water weggespoeld naar en in je afvoergoot. Grotere vuildeeltjes worden tegengehouden door het rooster.

Laat je dit te lang liggen, dan geraakt het rooster verstopt en kan het water niet meer weg. Haal dus geregeld bladafval en ander groter vuil weg. Schrob af en toe het rooster schoon met een borstel om dichtslibben te voorkomen.

Kleine vuildeeltjes verwijderen

De kleinere vuildeeltjes die het rooster passeren, kunnen in de goot blijven liggen. Na verloop van tijd stapelt zich het vuil op en ontstaan er verstoppingen.

Bij roostergoten haal je dan gewoon het rooster weg, schep je het meeste vuil uit de goot en spoel je na met de tuinslang. Bij een sleufgoot heb je normaliter een toegangs- en/ of inspectieluik. Dit haal je eraf en daarna spoel je de goot schoon met de tuinslang. Onder het toegangsluik kan je werken met een bladvanger. Ook dit kan je eenvoudig leegmaken en schoonspoelen. 

Tip
Vooral oudere roosters kunnen na een tijdje behoorlijk spannen waardoor je ze moeilijker optilt. Er bestaan speciale roosterhaakjes waarmee je het rooster makkelijker kan losklikken en weghalen. Heb je deze niet en bestaat je rooster uit een robuuster materiaal zoals gietijzer? Dan kan je het met een koevoet als hefboom voorzichtig losmaken.

Let op met schoonmaakproducten

Uiteraard krijgt je terras niet enkel regenwater over zich heen. Bij het schrobben wordt vaak een schoonmaakmiddel gebruikt. Bepaalde detergenten kunnen na verloop van tijd en bij veelvuldig gebruik schade veroorzaken aan het rooster van de afvoergoot. Zeker bleekwater is vaak te agressief voor de materialen van en rond je afvoergoot.

Spoel daarom na het poetsen altijd even na met zuiver water. Ook voor je terrasbekleding is het in principe beter om je terras te reinigen met puur regenwater. Is er toch een sopje nodig? Kies dan eerder voor biologisch afbreekbare producten.

Met medewerking van ACO, Martens en Scala