Brussel krijgt eerste Experience Center rond warmtepompen
Ook in andere regio’s nood aan gelijkaardige praktijkgerichte leeromgevingen
Op 28 april 2026 werd op de recent gebouwde GO!4TECH-campus in Anderlecht een Experience Center rond duurzame energie geopend. Het centrum biedt een praktijkgerichte leeromgeving waar zowel leerlingen als professionals aan de slag kunnen met de nieuwste duurzame technologieën, zoals warmtepompen, hybride installaties en waterkwaliteitssystemen. “De opening van het Experience Center is een eerste stap in een breder traject om het tekort aan technische profielen aan te pakken”, aldus Werner Neuville, algemeen directeur van kenniscentrum BtecCH.
Praktijkgerichte leeromgeving
Het Experience Center is een initiatief van BtecCH, GO!4TECH en Syntra Brussel. “Dit centrum brengt sector, onderwijs en overheid samen om het tekort aan technische profielen aan te pakken en de energietransitie te versnellen”, aldus Werner Neuville van BtecCH.
“De opening van het Experience Center is een eerste stap in een breder traject. In de komende maanden voorziet BtecCH een verdere uitrol van infosessies en opleidingsinitiatieven in Vlaanderen, gericht op installateurs en technische profielen”, aldus Neuville.
“We voelen allemaal de impact van geopolitieke conflicten op de gasprijs”, zegt Vlaams minister van Wonen, Energie en Klimaat Hans Bonte. “Duurzame alternatieven kunnen gezinnen beschermen tegen die schommelende energieprijzen. De overheid trekt dan ook volop de kaart van warmtepompen.”
“Om deze energietransitie vorm te geven, hebben we echter nood aan gekwalificeerde en opgeleide professionals die warmtepompen correct kunnen installeren. En dat is exact waar deze samenwerking om draait. We willen jongeren en professionals de kans geven om met de nieuwste technieken aan de slag te gaan om zo hun vaardigheden te versterken. Met het Experience Center dat hier zonet werd geopend, blijft deze doelstelling geen dode letter”, aldus Bonte.
“De focus van dit centrum ligt op demonstraties, praktijkoefeningen en bijscholing", verduidelijkt Pieter Vielfont, directeur van GO!4TECH. "De arbeidsmarkt vraagt immers om mensen die creatief, zelfsturend en oplossingsgericht werken. We kiezen daarom bewust voor een minder klassieke, didactische aanpak."
Samenwerkingsovereenkomst
Tijdens het openingsevent van het Experience Center werd er ook een samenwerkingsovereenkomst ondertekend tussen de HVACR-sector, het onderwijs en de overheid. Doel is om de uitrol van warmtepompen op het terrein te versnellen. De samenwerking zet in op een structurele aanpak rond opleiding, kennisdeling en kwaliteitsvolle uitvoering.
Beperkte instroom technisch onderwijs
Het technisch onderwijs kent vandaag heel wat uitdagingen. Door een beperkte instroom en hoge investeringskosten in lesmateriaal dreigen scholen verschillende studierichtingen binnen de HVACR-opleidingen te moeten schrappen. En dat terwijl de arbeidsmarkt net een grote vraag kent naar goed opgeleide technici.
“Hoe krijgen we meer mensen naar de technische opleiding? Hier lig ik echt wakker van”, aldus Jurgen Wayenberg, algemeen directeur van het onderwijsnet GO!. “Het is bovendien een typisch Belgisch probleem, in onze noorderlanden en in Duitsland bijvoorbeeld zie je deze beperkte instroom in het technisch onderwijs niet.”
“Die beperkte instroom van studenten vormt een groot probleem", aldus Griet Janssen, onderzoeksmanager Energie bij Thomas More. "Want als er te weinig leerlingen voor een bepaalde richting kiezen, kan een school vaak niet anders dan te besparen op die richting. Het is daarom belangrijk dat de mindset van de maatschappij tegenover technische beroepen verandert.”
“De bouw is niet langer het zware, vuile werk”, aldus Twain De Hondt, directeur studiedienst bij Bouwunie. “We moeten af van de gedachte dat een advocaat beter is dan een installateur. En vergeet ook niet: een goede installateur verdient beter dan een slechte advocaat.”
“Het feit dat je als installateur goed je boterham kunt verdienen, blijft vandaag nog te onderbelicht,” zegt Nicolas Blancquart, directeur van Syntra Brussel. “Nochtans is de verdienste een belangrijk criterium in de studiekeuze van jongeren.”
“Dat, en ook de uitstraling,” pikt Laurent Vercruysse van distributienetbeheerder Sibelga in. “Ouders staan vaak weigerachtig tegenover scholen die verouderd en onaantrekkelijk ogen. En bij het merendeel van de technische scholen is dat helaas het geval. Moderne infrastructuur, zoals hier op de GO!4TECH-campus, is zeer goed voor het imago van technisch onderwijs.”
“We mogen ook de zijstromers niet vergeten”, waarschuwt Griet Janssen van Thomas Moore. “We moet mensen, net zoals in de zorg, aanmoedigen om ook op latere leeftijd nog voor het installatieberoep te kiezen.”
“Wellicht dringt een naamsverandering zich wel op”, aldus Denis Bawin, general manager van Gas.be “Van HVAC-installateur naar bijvoorbeeld klimaattechnicus. Die benaming weerspiegelt beter de rol die installateurs in de toekomst zullen opnemen.”
“En die rol is aanzienlijk,” vult Twain De Hondt van Bouwunie aan. “Er komt een enorme renovatiegolf op ons af. Gekwalificeerde professionals die met duurzame technieken aan de slag kunnen, zullen onmisbaar zijn.”
Materiaal en kennis tot bij de scholen brengen
“De HVACR-sector verandert razendsnel. Voor scholen is het niet evident om al die innovaties bij te houden,” zegt Jurgen Wayenberg van GO!. “Lesmateriaal dat vandaag wordt aangekocht, is over vijf jaar alweer verouderd. Daardoor dreigen opleidingen niet langer aan te sluiten bij de realiteit op de werkvloer en moeten leerlingen meteen worden bijgeschoold zodra ze de arbeidsmarkt betreden.”
“Daarom is samenwerking met de sector zo cruciaal. Die kan ons niet alleen ondersteunen met materiaal, maar ook met bijscholing. Want ook leerkrachten moeten hun kennis voortdurend bijschaven. Jobshadowing, waarbij leerkrachten meelopen met vakmensen, kan daarbij een waardevolle oplossing zijn. En voor leerlingen blijven stages van groot belang.”
“Dit Experience Center in Brussel is een mooie start om de sector, het bedrijfsleven en de overheid samen te brengen en de nodige opleidingsondersteuning te brengen”, verduidelijkt Werner Neuville. “Door hier het nodige materiaal en de kennis te voorzien, hoeven scholen hier zelf niet in te investeren. Het lijkt me een mooi idee om dergelijke hubs op meerdere plaatsen in België uit te rollen.”
“Er zijn inderdaad meer gelijkaardige initiatieven nodig op verschillende plaatsen in Vlaanderen en België”, beaamt Vlaams parlementslid Robrecht Bothuyne. “Ons land is klein, maar tegelijkertijd ook erg groot. Hoe kleiner de afstand, hoe kleiner de stap voor scholen om gebruik te maken van dergelijke infrastructuur.”
Is er nood aan een kwaliteitskenmerk voor installateurs?
“Professionals met de juiste kwalificaties moeten de nodige erkenningen of certificaten kunnen behalen,” vindt Vlaams parlementslid Robrecht Bothuyne. “Dat geeft hen extra geloofwaardigheid bij de consument, die zo beter het verschil kan maken tussen kwaliteit en minder kwalitatief werk.”
“Die erkenningen moeten focussen op de competenties die er echt toe doen, zoals dimensionering, indienststelling en afregeling,” vult Wim Van Stappen aan, innovator opleidingen energietransitie bij Syntrum, de koepelorganisatie van Syntra.
“Een junior, senior en expert erkenning lijkt mij een goede oplossing”, verduidelijkt Johan De Keyser van GO!4TECH. “Want als pas afgestudeerde beschik je niet over dezelfde competenties als een professional met jaren ervaring."
“Het is daarnaast essentieel dat installateurs die zo’n opleiding volgen, er ook zelf de meerwaarde van inzien en er effectief iets uit meenemen,” besluit Vlaams volksvertegenwoordiger Andries Gryffroy. “Een kwaliteitslabel verplichten is binnen de Europese context van vrij verkeer van personen en diensten echter moeilijk. Daarom ligt een vrijwillig systeem meer voor de hand.”
